شاید ریزش مو شما را نگران کرده، یا پوستی که دیگر مثل قبل شاداب نیست. «PRP» اسمی است که زیاد می‌شنوید، همراه با وعده‌های بزرگ. واقعیت این است که شواهد علمی برای مو و پوست یکسان نیست. این مقاله به شما می‌گوید PRP چیست؟، برای کدام مشکل نتیجه بهتری دارد؟، کجا هنوز مطمئن نیستیم و چه کسانی باید قبل از درمان با پزشک مشورت کنند. در کلینیک محبی ملارد، مشاوره بدون وعده اغراق‌آمیز شروع می‌شود.
PRP چیست؟
PRP یعنی «پلاسمای غنی از پلاکت». مقدار کمی از پلاسمای خود فرد است که پلاکت زیادی دارد. پلاکت‌ها اجزای خون هستند که در ترمیم زخم نقش دارند. به همین خاطر امید است که PRP به ترمیم و بازسازی پوست و مو کمک کند. (springer)
PRP چطور انجام می‌شود؟
- مشاوره: پزشک مشکل شما را بررسی می‌کند و علتش را می‌پرسد.
- خون‌گیری: مقدار کمی خون از خودتان گرفته می‌شود.
- آماده‌سازی: با دستگاه مخصوص، پلاسمای غنی از پلاکت از خون جدا می‌شود.
- درمان: PRP در پوست سر یا پوست صورت تزریق می‌شود. گاهی همراه میکرونیدلینگ است.
- مراقبت بعد از درمان: طبق توصیه پزشک انجام می‌شود.
نوع کیت، مدت هر جلسه و تعداد جلسات را کلینیک اعلام می‌کند. تعداد جلسات روی همه یکسان نیست: در پژوهش‌های ریزش مو، PRP بین یک تا هشت بار و در بازه یک تا پنج ماه انجام شده است.
PRP برای چه مشکلاتی بررسی شده؟
| مشکل | وضعیت شواهد |
|---|---|
| ریزش مو ارثی (الگوی مردانه و زنانه) | نتایج مثبت است، ولی کیفیت شواهد پایین تا متوسط |
| آلوپسی آره‌آتا (ریزش سکه‌ای) | شواهد با هم نمی‌خوانند |
| جوانسازی پوست صورت | ناکافی و متغیر |
| جای جوش (همراه میکرونیدلینگ) | بهتر از میکرونیدلینگ تنها |
| ترک پوستی (استریا) | ضعیف |
| ملاسما | محدود؛ کیفیت مطالعات متوسط |
PRP برای مو
ریزش مو ارثی (در مردان و زنان)
این شایع‌ترین نوع ریزش مو است. پژوهش‌ها این‌ها را نشان می‌دهند:
- در بررسی هفت پژوهش، تراکم مو (یعنی تعداد موی هر ناحیه) در گروه PRP بیشتر از گروهی بود که درمان بی‌اثر (دارونما) گرفته بود. (nih)
- در بررسی نُه پژوهش و ۲۳۸ بیمار، تراکم مو بعد از ۳ و ۶ ماه بیشتر شد. اما تعداد کل موها و ضخامت هر مو با گروه دارونما فرق معناداری نداشت. (citedrive)
- در بررسی ۱۳ پژوهش، از هفت پژوهشی که تراکم مو را اندازه گرفتند، پنج‌تا افزایش واضح دیدند و دوتا هیچ اثری ندیدند. (mdedge)
- در زنان: بررسی‌ها بهتر شدن تراکم و ضخامت مو را نشان دادند. اما اثر درمان بسته به مقدار PRP، مدت درمان و قومیت فرق می‌کرد، پس برنامه باید برای هر فرد جدا تعیین شود. (nih)
- با این حال یک بررسی دیگر می‌گوید نتیجه پژوهش‌ها خیلی متفاوت است و هنوز شواهد قوی و قطعی نداریم. (nih)
نتیجه: ممکن است تراکم مو را بیشتر کند، ولی جواب هر نفر فرق دارد و شواهد هنوز کامل نیست.
ریزش سکه‌ای مو (آلوپسی آره‌آتا)
در این مورد شواهد با هم نمی‌خوانند.
- یک بررسی روی ۳۲ پژوهش (۶۲۱ بیمار) نتیجه گرفت چون پژوهش‌های باکیفیت کم است، نمی‌شود PRP را قطعاً توصیه کرد. (doaj)
- بررسی دیگری PRP را مؤثر و کم‌خطر دانسته است. عوارضش بیشتر خفیف بود: سوزش، درد هنگام تزریق، قرمزی، ورم، کبودی، دلمه و سردرد. (citedrive)
پس تصمیم را با پزشک پوست بگیرید.
PRP همراه ماینوکسیدیل
ماینوکسیدیل داروی موضعی ریزش مو است. ممکن است افزودن PRP به آن نتیجه را بهتر کند، ولی کیفیت شواهد خیلی پایین است. (nih)
چه چیزی را نباید از PRP انتظار داشت؟
- در آمریکا PRP برای ریزش مو مجوز رسمی ندارد و خارج از مجوز استفاده می‌شود. (aafp)
- همه ریزش‌ها یک علت ندارند. اول باید علت پیدا شود (ارثی، لکهای، بعد از بیماری یا استرس و…). PRP همه را درمان نمی‌کند.
PRP برای پوست
جوانسازی پوست صورت
- در یک بررسی کلی، شواهد برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نبود. (nih)
- در بررسی دیگر، ۱۱ پژوهش از ۱۲ پژوهش بهبود نشان دادند. اما بیشتر آن‌ها با نظر شخصی سنجیده شده بودند، نه با اندازه‌گیری دقیق. (nih)
- بررسی ۲۰ مقاله و ۵۱۴ بیمار بیشترین بهبود را در ضخامت و کشسانی پوست دید و کمترین را در رطوبت. (cornell)
جای جوش
وقتی PRP همراه میکرونیدلینگ انجام شد، نتیجه برای جای جوش بهتر از میکرونیدلینگ تنها بود. برای اطلاعات بیشتر صفحه مزونیدلینگ را ببینید. (frontiersin)
همراه لیزر
چند بررسی گفتند ترکیب PRP و لیزر رضایت و کشسانی پوست را بیشتر می‌کند، ولی اطمینان به این نتیجه خیلی کم است. (bloodtransfusion)
ترک‌های پوستی (استریا)
بررسی‌ها بعد از چند جلسه PRP تغییراتی در بافت پوست دیدند (مثل ضخیم‌تر شدن لایه رویی و بیشتر شدن کلاژن)، ولی شواهد بالینی را ضعیف دانستند. بررسی دیگر هم گفت پژوهش‌ها کم و اغلب ضد و نقیض است و با تبلیغات زیادی که می‌بینیم جور درنمی‌آید. (nih/nih)
لکهای قهوه‌ای صورت (ملاسما)
یک بررسی در ۲۰۲۱ اثر PRP روی ملاسما را مرور کرد و کیفیت پژوهش‌ها را متوسط دانست. شواهد کافی برای توصیه قطعی پیدا نکردم. (springer)
prp ابرو
برای تزریق به ابرو شواهد کافی یافت نشد. فقط یک پژوهش کوچک آزمایشی با ۱۱ نفر ثبت شده است. به همین دلیل چیزی وعده نمی‌دهیم. جزئیات را در صفحه مزو ابرو ببینید. (clinicaltrials)
PRP چقدر ایمن است؟
- در بررسی ریزش مو ارثی، در دو پژوهش از هفت پژوهش عارضه گزارش شد و عارضه جدی دیده نشد. (citedrive)
- عوارض رایج، خفیف بودند: سوزش، درد، قرمزی، ورم، کبودی و دلمه. (citedrive)
- اما در بیشتر بررسی‌ها عوارض را به‌طور جدی و از پیش برنامه‌ریزی‌شده نمی‌سنجیدند (فقط دو مورد از ۱۳ بررسی)، پس اطلاعات ایمنی هنوز کامل نیست. (bloodtransfusion)
چه کسانی برای PRP مناسب‌اند؟
- کسی که انتظار واقع‌بینانه دارد و می‌داند نتیجه تضمین‌شده نیست.
- کسی که پزشک علت مشکلش را بررسی کرده و PRP را گزینه‌ای مناسب می‌داند.
چه چیزهایی را حتماً به پزشک بگویید؟
در یک پژوهش درباره PRP ابرو، افرادی با اختلال پلاکت، کم‌خونی، سرطان، عفونت فعال یا مصرف داروی ضدانعقاد از پژوهش کنار گذاشته شدند. این موارد را به پزشک بگویید. همین‌طور بارداری یا شیردهی، بیماری خودایمنی و عفونت پوست در همان ناحیه را. (decentrialz)
نمی‌دانید PRP برای شما مناسب است؟ برای مشاوره در کلینیک محبی ملارد نوبت بگیرید. اگر روش دیگری بهتر باشد، همین را به شما می‌گوییم.
هزینه به چه چیزی بستگی دارد؟
به ناحیه درمان (مو یا پوست)، تعداد جلسات، همراه بودن با روش‌های دیگر و نوع کیت. قیمت دقیق را بعد از مشاوره اعلام می‌کنیم.
اشتباه‌های رایج
- شروع PRP مو بدون اینکه علت ریزش معلوم باشد
- انتظار نتیجه سریع یا تضمین‌شده
- کنار گذاشتن داروهای قبلی بدون اجازه پزشک
- مراجعه به مرکز یا فردی که پزشک نیست
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنید؟
- ریزش ناگهانی یا لکهای مو، یا ریزشی که با علائم دیگر (مثل خستگی زیاد یا تغییر وزن) همراه است
- درد شدید، ورم یا قرمزی که بیشتر می‌شود
- ترشح، گرمای محل درمان یا تب
- تغییر رنگ عجیب پوست